So sánh phương pháp sấy chân không và sấy thăng hoa khác nhau
Sấy chân không và sấy thăng hoa đều là những công nghệ làm khô hiện đại được đánh giá cao trong ngành chế biến nông sản. Chính vì sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật và có một số điểm tương đồng trong cách vận hành, hai phương pháp này thường khiến nhiều người dễ nhầm lẫn.
Hãy cùng VieDry, tìm hiểu bài viết dưới đây để hiểu rõ sự khác biệt giữa sấy thăng hoa và sấy chân không, từ đó lựa chọn được phương pháp phù hợp nhất cho từng loại sản phẩm!
Sấy thăng hoa là gì?
So với phương pháp sấy chân không, công nghệ sấy thăng hoa vẫn còn khá mới mẻ với nhiều người. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở nguyên lý hoạt động: Sấy thăng hoa dựa trên hiện tượng thăng hoa của nước đá, tức là nước chuyển trực tiếp từ thể rắn sang hơi mà không qua trạng thái lỏng.
Phương pháp này gồm hai giai đoạn chính. Ở bước đầu tiên, thực phẩm được đưa vào tủ đông ở nhiệt độ rất thấp, khoảng -30°C, để toàn bộ nước trong nguyên liệu kết tinh thành đá. Đây là điều kiện bắt buộc để bước sang giai đoạn tiếp theo.
Giai đoạn thứ hai là quá trình sấy trong môi trường chân không. Ở bước này, thực phẩm đã được đông đá sẽ được đặt vào buồng sấy chân không, nơi lượng nước ở trạng thái rắn sẽ thăng hoa ngay lập tức, chuyển thẳng sang hơi nước và bị hút ra ngoài. Nhờ vậy, thực phẩm được làm khô mà vẫn giữ nguyên hương vị, cấu trúc và giá trị dinh dưỡng một cách tối ưu.
Sấy chân không là gì?
Sấy chân không có thể hiểu một cách đơn giản là quá trình làm khô thực phẩm trong môi trường có áp suất được giảm xuống mức rất thấp, gần như chân không. Thực tế, không thể tạo ra môi trường chân không tuyệt đối, nhưng mức áp suất thấp này đủ để tạo ra những thay đổi đặc biệt trong quá trình bay hơi nước.
Khi áp suất giảm mạnh, nước không cần đạt 100°C mới sôi mà có thể chuyển sang dạng hơi chỉ ở khoảng 30-40°C. Nhờ vậy, thực phẩm được sấy ở nhiệt độ thấp, giúp giữ nguyên cấu trúc tế bào, hạn chế biến dạng và bảo toàn hương vị tự nhiên của từng loại nguyên liệu.
Dù còn khá mới trong ngành chế biến thực phẩm, công nghệ sấy chân không mang lại chất lượng sản phẩm vượt trội và được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những phương pháp sấy được ứng dụng rộng rãi trong tương lai.
So sánh sấy thăng hoa và sấy chân không
| Sấy thăng hoa | Sấy chân không | |
| Công nghệ sấy | Là một trong những công nghệ sấy tiên tiến nhất hiện nay, sấy thăng hoa đòi hỏi quy trình kỹ thuật phức tạp và độ chính xác cao. Nguyên liệu phải được cấp đông hoàn toàn trước khi bước vào giai đoạn gia nhiệt và thăng hoa để tách ẩm. | Công nghệ này đơn giản hơn so với sấy thăng hoa vì không yêu cầu bước cấp đông nguyên liệu trước khi đưa vào quá trình sấy. |
| Chất lượng thành phẩm |
|
|
| Thời gian sấy | Thời gian sấy thường kéo dài do quy trình phải diễn ra ở nhiệt độ thấp và cần trải qua bước cấp đông nguyên liệu trước khi bắt đầu quá trình tách ẩm. | Nhanh hơn sấy thăng hoa do không phải thực hiện bước cấp đông trước khi đưa nguyên liệu vào sấy. |
| Công suất | Công suất của máy sấy thăng hoa thường chỉ đạt mức tương đối thấp (dưới 100 kg/mẻ), và tại Việt Nam các dòng máy có khả năng xử lý khối lượng lớn vẫn chưa phổ biến. | Công suất sấy của công nghệ này vượt trội hơn so với sấy thăng hoa, và hiện nay đã có nhiều dòng máy đạt công suất lên đến 500 kg mỗi mẻ, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất quy mô lớn. |
| Nhiệt độ sấy | -30-40 độ C | 30–80°C |
| Ảnh hưởng đến môi trường | Thân thiện với môi trường nhờ quá trình vận hành khép kín, không phát sinh khí thải hay nhiệt lượng gây ảnh hưởng ra bên ngoài. | Một số dòng máy vẫn sử dụng dầu trong quá trình vận hành, và nếu không thay bộ lọc khí định kỳ, khí thải có thể gây ảnh hưởng đến môi trường. Tuy vậy, các dòng bơm chân không khô thế hệ mới đã ra đời, hoạt động không cần dầu và tích hợp công nghệ tiết kiệm năng lượng, giúp quá trình sấy trở nên sạch hơn và thân thiện với môi trường hơn rất nhiều. |
| Chi phí bảo trì | Do cấu trúc máy móc phức tạp, chi phí bảo trì và sửa chữa thường ở mức cao. Bên cạnh đó, nhiều linh kiện không được sản xuất trong nước mà phải nhập khẩu, khiến quá trình thay thế khó khăn hơn và kéo dài thời gian khi thiết bị gặp sự cố. | Kết cấu máy cồng kềnh và hệ thống vận hành phức tạp khiến chi phí bảo trì luôn ở mức cao. |
Đánh giá chung về sấy chân không và sấy thăng hoa
Như vậy, cả sấy thăng hoa và sấy chân không đều là những công nghệ hiện đại mang lại giá trị lớn cho ngành chế biến nông sản và thực phẩm chất lượng cao. Tuy nhiên, dựa trên đặc tính và cơ chế hoạt động của từng phương pháp, có thể rút ra một số nhận định sau:
- Sấy thăng hoa vượt trội về khả năng giữ vi chất, vitamin, màu sắc và hương vị. Chất lượng sản phẩm tạo ra cao hơn đáng kể so với sấy chân không, nhưng chi phí vận hành và đầu tư cũng lớn hơn nhiều.
- Công nghệ này đặc biệt phù hợp với các loại nguyên liệu nhạy nhiệt và dễ biến đổi cấu trúc như bơ, sầu riêng, dược liệu hoặc trái cây đặc sản.
- Sấy chân không thích hợp với những nguyên liệu ít nhạy cảm hơn như thịt, cá, rau củ,… cho thời gian sấy nhanh và chất lượng vẫn đảm bảo, dù không đạt mức tối ưu như sấy thăng hoa.
Tuy đem lại hiệu quả cao, cả hai công nghệ vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam, chủ yếu vì chi phí đầu tư ban đầu lớn, khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tích hợp vào dây chuyền sản xuất của mình.
VieDry – Đơn vị gia công sấy thăng hoa
VieDry là đơn vị chuyên sản xuất và gia công sấy thăng hoa uy tín tại Việt Nam, ứng dụng công nghệ sấy hiện đại hàng đầu để mang đến những sản phẩm giữ trọn hương vị, màu sắc và giá trị dinh dưỡng tự nhiên. Với nhà máy đặt tại Lâm Đồng cùng quy trình sản xuất khép kín, VieDry không chỉ cung cấp đa dạng các dòng nông sản sấy thăng hoa chất lượng cao như: Sầu riêng, dâu, nấm,… mà còn nhận gia công theo yêu cầu, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, thương hiệu và đối tác trong nhiều lĩnh vực. VieDry cam kết mang đến giải pháp sấy thăng hoa tối ưu, ổn định và đạt chuẩn cho mọi khách hàng.
Qua những phân tích trên, có thể thấy sấy thăng hoa và sấy chân không đều là những công nghệ sấy tiên tiến, mỗi phương pháp mang những ưu điểm riêng và phù hợp với từng loại nguyên liệu. Sấy thăng hoa vượt trội về khả năng giữ nguyên cấu trúc, màu sắc và dinh dưỡng, trong khi sấy chân không cho thời gian sấy nhanh hơn và mức chi phí tối ưu hơn.
Tùy theo mục tiêu chất lượng và ngân sách đầu tư, doanh nghiệp có thể lựa chọn công nghệ phù hợp để nâng cao giá trị sản phẩm. Và với vai trò là đơn vị chuyên sâu trong lĩnh vực sấy thăng hoa, VieDry luôn sẵn sàng đồng hành cùng khách hàng trong việc sản xuất và gia công nông sản chất lượng cao, đảm bảo thành phẩm đạt chuẩn và ổn định theo đúng yêu cầu.






